TV dizilerinin temel özelligi, her bölümde ayni ana karaktere yer vermekle birlikte, her bir maceranin bir bölüme sigdirilmasi, o bölümün konusunun sonraki bölüme tasmamasidir. Oysa Seriyaller (Pembe Diziler) tam tersine, olaylarin çok sayida bölüme yayilmasi ile de nitelenir.

TV dizileri uzun süredir prime-time kusaginin vazgeçilmez programlarin arasinda yer aliyor. Nedeni basit: iyi bir dizi oldukça iyi rating topluyor. Kimse iyi bir bölümün tam ortasinda zap yapmayi düsünmez. Elbette TV’deki tüm program stratejileri de zap yapmayi önlemeye yöneliktir.

Bir saatlik bir dizi bölümü, senaryonun bir sayfasi bir dakikaya denk geldigi düsünülürse, yaklasik 50 sayfa tutmaktadir.

Böyle bir senaryonun her 13-13.5 dakikada bir reklam arasina firsat vermesi gerektigini göz önünde tutun. Dolayisiyla her biri yaklasik 15 dakika tutan 4 perde vardir.

TV dizileri için temel sorun, reklam kusaklari nedeniyle ortaya çikan 4 perdenin, 3 perdeli yapiyla nasil uyumlu hale getirilecegidir. Reklam nedeniyle ortaya çikan 4 perde problemine ragmen, temel ilke, anlatisal yapi açisindan 3 perdeli geleneksel yapiya bagli kalinacagidir.
Öykümüz öyle kurulmali ki, bir yandan üç perdeli bir yapi olmali, ama diger yandan da gerçekte 4 perdeden olusmali.
*3 Perdeli Yapi
____ ________ ____
Gir. Gel. Son.
*Reklamlari göz önünde tutan dört perdeli yapi

____ R ____ R ____ R ____ R= Reklam
Gir. GelA GelB Son. CH= Cliffhanger
CH CH DN DN= Doruk Nokta
Görüldügü gibi, TV dizlerinde yapilan temel islem, genelde öykülerin 2/4′ünü olusturan gelisme bölümünü iki ayri bölüme ayirmaktir. Böylece üç perdeli temel yapi korunur, ama dört parça biçiminde bize sunulur.

Reklamlar nedeniyle izleyicinin kopmamasini saglayan, onlari ekran baslarina baglayan, ikincil doruk noktalar böyle bir yapilanmanin ürünüdür. Dört perdeli yapida, biri ana doruk nokta, ikisi de ikincil doruk nokatlar olmak üzere, üç adet doruk nokta bulunur. Ikincil doruk noktalarin, reklam öncesinde yer almalari ve asil amaçlarinin izleyiciyi belli bir merak ve ilgi konumunda tutulmasi oldugundan, bunlara cliffhanger de denir. Bu uygulamanin tümüyle reklamlarin varligi ile ilgili oldugu unutulmamali.

Simdi dört perdeli yapida, her perdede nelerin yapilmasi gerektigine bir göz atalim:

1. Perde

a. “Konuk/misafir” karakterleri tanitin, bir çerçeveye oturtun
Bu su demek: bir polisiyeyse örnegin yazdiginiz, süpheli olabilecek herkese kapsayan hizli bir tur atin; “Mavi Ay”da David ve Maddie’nin karsisina yeni ve tuhaf bir müsteri çikarin.
Misafir kim olursa olsun, birinci perdede onu izleyiciye gösterin, fakat fazla taninmasina izin vermeyin.

b. Çatismayi kurun
Bu sadece A plotu (ana plot ) için degil B plotu (ikincil plot, subplot) için de geçerli.
“Magnum” dizisi için bu örnegin su demek: Magnum, bir dostunun da karistigi karanlik bir isi çözme teklifini kabul edecektir.
Bir avukati merkeze alan bir dizide ise, kahraman, hazirlik yapmak için zamaninin olmadigi ve kazanma sansinin az oldugu bir davanin içinde bulacaktir kendini.
En önemlisi: kahramaniniza bir hedef verin: olayi çözmek, kayip birini bulmak vs gibi.
Senaryonun geri kalani bu hedefi olabildigince zorlastirmaya yöneliktir.

c. Temel atin, hazirlik yapin
Bu özellikle polisiyelerde önemli. Suç ilk perdede islenir ve kahraman geri kalan zamani olayi çözmek için kullanir. Bunu yapabilmesi ve izleyici tarafindan çözümün kabul edilmesi için, sonda kullanacaginiz seyler hakkinda asgari ipuçlarini vermelisiniz. Bu ipuçlari açik seçik sunulmak zorunda degilse de, bir biçimde mevcut olmalidir. Örnegin, cinayeti çözen zehire batirilmis bir bardaksa, bu bardagi ilk perdede görmeliyiz.
Elbette tüm ipuçlarini ilk perdeye yigmamiz gerekmiyor, ama hiç olmazsa bir bölümünü buraya koymakta yarar var.

Serimleme nedeniyle en yogun bölüm genellikle ilk bölümdür. Yine bu nedenle diyaloglar da fazladir. Diyaloglar çoksa da, dikkatli kullanilmali, çünkü hem dogal görünmeli hem de ipuçlarini hissettirmeden vermeli, yoksa filmin sonundaki espri elimizde patlar.
Bu bölümü bir reklam kusagi izleyeceginden, bölümün sonunda bir cliffhanger’e yer vermeyi unutmayin: izleyiciyi mesgul eden bir soru, kahramanin karsi karsiya kaldigi ilk tehlike vs..

2. Perde

a. Birinci perdenin sonundaki cliffhangeri bir sonuca baglayin
Laboratuvara gönderilen delillerden çikan sonuçlar gelir, ama umulan bilgiler elde edilmez.
Kahraman ilk saldiriyi atlatir, ancak ona saldiranlari yakalayamaz ya da eskallerini belirleyemez.
Vs…vs…

b. Misafir karakter hakkinda biraz daha bilgi verin
Polisiyelerde bu genellikle kahramanin misafiri sorguladigi sahnedir: misafir ister isbirligi yapsin ister ters davransin, hakkinda bir seyler ögreniriz.
Mümkünse misafiri konusturmak yerine eylemde bulunurken gösteriniz.

c. Plotlari karmasiklastirin
Kahramaniniz için hayati zorlastirin. Onu zor seçimlerle karsi karsiya birakin. Yanilmasina ve tehlikeli durumlara düsmesine neden olan yanlis ipuçlari kovalasin…
Ikinci perde, kahramanin rakibini alt etmek için ilk hamlesinde bulundugu ancak bunu basaramadigi perdedir.
Öte yandan B ve C Plotlarinizi da en azindan birer sahne ile gelistirin. Bazen Ana plotla subplotlari kesistirmek de mümkün. Subplotlari kisa tutun ve bir an önce konuya gelmelerine dikkat edin.

d. Bölümü bir cliffhanger, ya da daha da iyisi bir “sert kayaya çarpma” ile bitirin
Uzun reklam kusagi genellikle bu perdenin sonunda gelir. Bu yüzden izleyiciye, uzaklasmamasi için iyi bir neden sunun. Peki ne olabilir bunlar? Katil zanlisinin ya da en önemli tanigin öldürülmesi, kahramanin ciddi biçimde yaralanmasi. Isi iyice yokusa sürün.

3. Perde

a. Ikinci Perdenin sonundaki cliffhanger’i bir sonuca baglayin
Yaralanan kahraman hastanededir ve doktor en yakin dostuna ne kadar sansli oldugunu anlatir: kursun üç milim soldan gelse, maazallah hapi yutmustu.
Ikinci perdenin sonu, üçüncü perdede baslayan eylemler için bir tür siçrama tahtasi görevi görmeli. Sahneler bundan sonra yogunlasmali ve sona giden yola, geri dönülmez biçimde sapilmalidir.

b. Plotu karmasiklastirin
Kahramanin isi daha da zorlassin. Her sahneyle birlikte hedefinin önüne duvarlar örülsün.
Seçeneklerden biri de sahneleri kisaltarak tempoyu arttirmaktir; kisa cümlelere ve hizli harekete basvurmaktir.

c. Perdeye tam bir noktayla tamamlayin.
Katil konusunda yanildigi için, dedektif, masum kisileri tehlikeye atmis olsun. Çeteye sizan polisin kimligi anlasilmis olsun vs.
Ana fikir su: ters gidebilen her sey ters gider!
Bundan sonrasi ancak kahramanin üstün nitelikleri ile çözülebilsin.

4. Perde

a. Üç perde boyunca gelistirdikleriniz neredeyse kendiliginden dördüncü perdeye baglansin.

Eger hazirlik ilkesine uyduysaniz dördüncü perdeyi yazmak en kolayidir.
Öykünün sonu önceden tahmin edilememeli, ama gerekli açiklamalar yapildiginda da makul görülmeli. Ilkemiz su: Imkansiz, ama gerçeklesmesi kaçinilmaz!
Dizinin dördüncü perdesi aslinda anlatinin üçüncü perdesidir. Islerin karmasiklasmasi süreci, doruk noktayla birlikte tamamlanmis, ve çözüme dogru yol alinmaya baslanmistir.
Bu son bölüm genellikle tek bir sahne/sekanstir.
Son perdenin özelligi sudur: Kahraman bir kez bu son yola saptiginda geriye dönüs yoktur: “Yap ya da öl!”

b. Eylem/olay çizgileri tamamlanmali
Üçüncü perdenin sonunda kahramani tam bir cümbüsün ortasinda birakmistiniz. Onu oradan çikarmanin makul, dayanaklari olan bir yolunu bulmali ve sunmalisiniz.

c. Plotlari tamamlayin
Öncelikle A Plotu doyurucu bir sona ulastirin.
Katarsis’i unutmayin: kötü olan cezasini çekmeli, iyi olan basarmali.
Son, öykünün kendi içinden çikmali.
Sona saklanan ufak bir bilgi, çogu kez sonuç bölümünün anahtari olmaktadir. Bu bilgi sondaki açiklamanin temelini olusturur.
Sadece sok yaratayim diye ilginç bir son bulup, gökten zembille inme açiklamalarla gerekçelendirmeye kalkmayiniz. Bir çuval inciri berbat edersiniz.
B Plot ve C plotu da tamamlayin. Bunlarin sonlarini A Plota baglamayi basarirsaniz ne ala! Bu plotlar genellikle A Plotun gerilim üzerine, çözümleriyle küçük bir tebessüm yaratmak üzere kullanilirlar.