Betacam SP

İlk kaset formatı olan ¾ inç U-Matic 1972’de piyasaya sunulmuştur.Kayıt cihazı kameradan ayrı idi ve bunu taşımak içinde ayrı bir elemana gereksinim vardı.O günden bugüne kadar kaset formatları hep bir ilerleme içerisinde olmuştur.Sony,1982’de yeni bir format olan ½ inç Betacam’ı üretti.Bu kamera ile recorderin bir arada olduğu tamamen yeni bir üründü ve buna “camcorder” adı verildi.Betacam’ın sağladığı bu başarı üzerine Sony bunu geliştirerek 1987 yılında Betacam SP (Superior Performance) ‘yi piyasaya sundu.Betacam SP günümüze kadar bir takım teknik ilavelerle kullanılagelen dünya üzerindeki en yaygın formatlardan birisidir.

Betacam formatında,kasetler Betamax ölçüsünde olmakla beraber kaset içerisinde manyetik band daha kaliteli olarak imal edilmiştir. Betacam Sp ½ inçlik kaset ve komponent kayıt sistemi kullanır.Yani kayıt için iki değişik kayıt kafası kullanılmıştır.Kafalardan birisi görüntünün sadece renk bilgisini(chrominance) ,diğer kafa ise sadece parlaklık (luminance) bilgisini kaydeder. 2 parlaklık(Y),2 renk kafası (C ) olmak üzere 4 kayıt kafası kullanılır.Kayıt edilen izler sırasıyla Y,C,Y,C olarak kaydedilir.Band üzerinde video izlerinin yanında iki ses izi,birde sabit kafa ile kaydilen time-code izi bulunur. Kafa bir turda 4 video izi atar.ve bu 4 iz tam bir görüntü karesi frame eder.Ayrı ayrı kaydedilen bu sinyaller çıkışta tekrar birleştirilir (CCVS-Color Component Video Signal).Betacam SP formatı dünyada o kadar yaygınlaşmıştır ki ,diğer formatlar kendi kalitelerini anlatabilmek için Betacam SP’yi referans almışlardır.Kafa silindirinin çapı 7.4 cm dir.Saniyede 25 tur atar.2 adet silici kafa (eraser) parlaklık ve renk bilgisi kayıt kafalarından hemen önce yer alır.Ses izi kaydı sabit kafa ile yapılır.

Betacam SP’de kaydedilen görüntülerin bir monitörde direkt olarak izlenebilmesi veya bir yayın sırasında kamera üzerinden çıkışa verilebilmesi için playback adaptörü gereklidir.Piyasada üç tür Betacam SP camcorder kodlaması vardır:

B serisi broadcast yayın kalitesi

P serisi profesyonel kalite

U serisi ekonomik seri

Sony dışında Ampex ve Philips (BTS) tarafından üretilmişlerdir.

Betacam SX

Digitalin yayıncılık alanında kullanımlarından biriside 1996’da gene Sony tarafından piyasaya sürülen Betacam SX formatıdır.1999 yılındaki o büyük depremde Yalova’da görevde iken ilk kez bir Fransız ekibinde gördüğümde ,onu kullanan kameramanın yerinde olmak istemiştim.Betacam SX formatı, ENG ve EFP kullanımlarında her konumda üstün resim kalitesi ,daha hızlı kurgu ve daha çok verimlilik ve bütün bunları daha ucuza maletmek üzere tasarlanmış ve bütün dünyada genel kabul görmüş bir formattır.

SX, ½ inç Betacam SX için geliştirilen özel hi-packing teknolojisi ile ultra ince metal partiküllü kaset kullanır. BCT-SX’lerde kullanılan metal parçacıklar ,saf metal çekirdeğinin oksitlenmesini etkili bir şekilde önleyen ,alümin-silis kaplama içermektedirler.Bu özellik ,Betacam SP’de olduğu gibi ,değerli kayıt arşivlerine zarar gelmemesi için önemlidir.Gelişmiş sinyal sıkıştırma tekniği sayesinde kaset kayıt sürelerinde önemli avantajlar sağlanmıştır.S kasete 62 dakikaya kadar , VTR’lerde kullanılan L tipi kaset ilede 194 dakikaya kadar kayıt imkanı vardır. Betacam SX kasetlerin sarı renkte olması çabuk tanınmasını ve Digital Betacam kasetlerle karışmamasını sağlar.Sistemde aynı zamanda mevcut SX kafaların yanına SP kayıt kafası konulmuştur ,böylece BCT-MA ve UWT serisi SP kasetleride kayıt ve okuma için kullanabilir. Bu da bize geniş bir kaset kullanım kolaylığı sağlar.

Kaset kompartımana dik olarak yerleştirilir.Bunun yanında SX’lerin kafaları SP’lerinkinden iki kat daha uzun ömürlüdür.Tavsiye edilen kafa değişim süresi yine SP’lerin iki katıdır.Diğer önemli avantaj ise SX kafasının SP kafasından daha ucuz olmasıdır.Betacam SX formatının analog Betacam ve Betacam SP formatları ile uyumlu olması öncelikle ½ inç band kullanılması ve cihazlarının mekanik düzenlerinin aynı olmasındandır.Band kafa diski üzerine aynı eğim ile sarıldığından dolayı ve sabit kafaların band üzerindeki yerleşimleri aynı olduğundan ,kafa diski üzerine konulan 4 adet ek okuyucu kafa ile analog SP kasetlerin kullanılabilmesi mümkün olabilmektedir.Betacam SX’de kafa diskinin çapı Betacam SP’den %9 oranında daha büyüktür.Kafa diskinin dönüş hızı saniyede 75 turdur.

Betacam SX,MPEG-2 4:2:2’de (ITU-601 standartı) sıkıştırılır.Yapılan sıkıştırma sonucu 18 Mbps’lik veri hızı elde edilir.Bu veriler giriş sinyaline göre 10:1 oranında sıkıştırılmıştır.Sıkıştırılan ayrımlı (component) video sinyalinin çıkışta digitale dönüştürülmesinde örnekleme alma frekansları (Y:13.5 MHz,U:6.75 MHz,V:6.75 MHz) katsayısı biçiminde Y için 4,U için 2,V için 2 biçiminde tasarlanıp sayısal dönüşümü tamamlamak için 4:2:2 kodlaması yapılmıştır.

Digital Betacam

Betacam sisteminin tutulmasından sonra Sony 1993 yılında,Betacam’ın digital versiyonunu çıkarmıştır.Betacam SP formatının varisidir.1/2 inç kaset formatı kullanır.Boyutları SP kasetler ile aynıdır.Betacam SP kasetleri okuyabilir ama kayıt yapamaz

Bu formatta 4:2:2 örneklem hızı ve 10’ar bitlik quantising seviyesi kullanılır.2.34’e 1 sıkıştırma oranı vardır.DCT (Discrete Cosine Transform) sıkıştırma tabanlıdır. Kafalardan banda aktarılan veri hızı 128 Mbpsn’dir.Digital Betacam analog Betacam kasetlerini okuyabilir.Kaset dikine yerleştirilir.Ses izi görüntü izinin arasına kaydedilir.Band hızı saniyede 96,7 mmdir.40 dakikalık kayıt uzunluğu vardır.½ inçlik band kullanır.1 tam kare görüntünün kaydı 12 izden meydana gelir.İz kalınlığı 26 µm’dir.Video izleri +,- 20º lik açı yaparlar.Her izin içerisinde pilot referans sinyali bulunur.Bu izler kurgu esnasında zamanlama ve referans için kullanılır.

Piyasada şu anda üç model Digital Betacam vardır.Bunlar DVW-790WSP,DVW-707P,DVW-709WSP ‘dir.Hepsi 2/3 inç CCD’dir.WS ibareli olanlar 16:9-4:3 seçilebilir ekran oranına sahiptir.Digital Betacam’lar gerek Betacam altyapısı,gerek kaliteleri ile dünyada geniş bir kullanım alanına sahiptir.Türkiye’de ise prodüksiyon merkezlerinde dizi çekimlerinde kullanılmaktadır.Haber amaçlı kullanımı nadirdir.

DVCAM

1996 yılında Sony tarafından geliştirilmiştir.DVCAM kameralar DSR kodlaması ile gösterilirler. DVCAM formatı ,DV ile aynı sıkıştırma oranı (5:1) ve 4:2:0 örneklemeli 8 bit digital component kayıt kullanır.DVCAM,kurgu uygulamaları için ideal olan kare-içi (intra-frame) sıkıştırmaya dayanır.DCT (Discrete Cosine Transform) teknikleri ile her kare 12 izden meydana gelir.Her iz ses,ITI (Insert and Track Information) ve alt kod bölgelerine sahiptir.Hassas iz takibi için kullanılan ITI,time-code ve alt kod bölgesi ile beraber yüksek hassasiyette kurgu yapılabilmesini sağlar.

DVCAM formatı DV formatının profesyonelce geliştirilmiş halidir ve DV ile playback uyumluluğu vardır.DVCAM cihazları herhangi bir ek adaptöre gerek duymadan direkt olarak DV kasetleri (yalnızca SP modunda) okuyabilirler.Amatör DV formatının 10 µm’lik iz aralık genişliği ile karşılaştırııldığında DVCAM’in 15 µm genişliği daha profesyonel kurgu imkanı sağlar.

DVCAM ¼ inçlik kaset kullanır.Bu kasette yüksek yoğunlukta digital kayıttan maksimum performansı alabilmek için buharlaştırılmış metal teknolojisi kullanılır.Buharlaştırılmış saf kobalt ile kaplanmış bandların kullanımı hem yüksek çıkış hem de iyi bir taşıyıcı-gürültü oranı ile resim kalitesi arttırılmaya çalışılmıştır.DLC (Diamond Like Carbon) koruma tabakası ,band yüzeyinin kurgu esnasında yıpranmamasını sağlar. DVCAM kasetler ,IC kaset bellekli ya da belleksiz olarak üretilirler.16 kbit’lik bu belleğe kurgu işlemini kolaylaştıran Clip Link verileri kaydedilir.İki boy DVCAM kaset vardır.Standart kasetlere 184,mini kasetlere ise 40 dakikaya kadar kayıt mümkündür.Her iki boy kasette kamerada kullanılabilir.

DVCAM kameraların çıkışına İ-Link ile hard disk kaydedici ünitesi de bağlanarak (DSR-DU1, 40 GB) 3 saate kadar digital kayıt yapmak da mümkündür.

DVCPRO(Digital Video Cassette Professional)

Panasonic tarafından yeni bir format olarak geliştirilip piyasaya sürülmüştür. DVCPRO, SMPTE tarafından D-7 formatı olarak tescil edilmiştir.

Sistem ayrıca miniDV (6.35 mm component digital video) kasetleri okuma ve playback adaptörü olmadan başka bir sisteme bağlanabilme özelliğine sahiptir.(Bunun faydası,örneğin bir canlı yayın sırasında VTR olmadan,kayıtlı görüntüleri direkt olarak kamera üzerinden merkeze geçebilme imkanı sağlar.

DVCPRO’larda ¼ inçlik (6.35 mm) metal partiküllü kaset kullanır.Tape hızı 33.813 mm/sn’dir.Bir izin genişliği 18 µm’dir ve bir kare video sinyali 12 izden (PAL) meydana gelir.Sıkıştırma oranı ise 5:1 dir.Veri oranı ise 25 Mbps’dir.Camcorderlarda 63 dakikaya kadar band kayıt imkanı vardır.Ses örnekleme ise PCM (Pulse Code Modulation) 48 Khz’dir ve iki ses kanalına sahiptir.

Bugün bir çok kamera üreticisi firma DVCPRO alanında faaliyet göstermektedir. Piyasada şu an için Panasonic,Hitachi,Philips ve Ikegami’nin değişik camcorder modelleri bulunmaktadır.Normal DVCPRO’larda 25 Mbps olan veri aktarım oranı 1997’de geliştirilen DVCPRO50’lerde 50 Mbps’e çıkarılmıştır ve 4:2:2 örnekleme frekansı kullanır.Sıkıştırma oranı ise 1/3.3’dür.Bazı kamera modellerinde DVCPRO ve DVCPRO 50 arasında bir seçim yapılabilmektedir.DVCPRO50 modunda 33 dakikaya kadar kayıt yapılabilmektedir.Çünkü veri aktarım oranının artması banda kayıt süresinin azalması anlamına gelir.

Gene DVCPRO’nun gelişmiş bir versiyonu olan ve 2000 yılında geliştirilen DVCPRO HD 100 versiyonu vardır.Burada da veri aktarım hızı 100 Mbps’e çıkarılmıştır.DVCPRO50 ve DVCPRO HD için aynı video kasetler kullanılabilir.DVCPRO HD, D-5 olarak tescil edilmiştir.

XDCAM

Tamamen yeni bir kayıt formatı olarak çıkmıştır.Bu formatta manyetik kaset gitmiş yerine optik bir materyal olan DVD’nin bir benzeri olan “Professional Disc Media” gelmiştir.Blue-Ray (mavi ışın) teknolojisi kullanılır.Kameranın VTR kısmı video sinyalini direkt olarak profesyonel disk üzerine yapar.

Çevre etkilerini karşı koruyabilmek için bir koruma kabı (cartridge) içerisinde muhafaza edilirler.Ve kameraya o şekilde yerleştirilirler.Kamera içerisinde de şoklara karşı korumak için amortisör sistemi vardır.Araba içerisinde,bir helikopterde,koşuşturma veya kameraya şiddetli bir darbe esnasında ,çekim yaparken profesyonel diskin yerinden oynayarak laser ışını ile temasını kaybetmesi önlenmiş olunur.

Profesyonel kayıt medyasının özellikleri

Kayıt kapasitesi :23.3GB
Laser dalga boyu :405nm (mavi ışınlı laser)
Lens alan derinliği (NA) :0.85
Data transfer oranı :72 Mbps
Disc boyutu :120mm
Disc kalınlığı :1.2mm
Recording format :Faz değişimli kayıt

Piyasada hali hazırda iki tür kamera vardır.MPEG IMX ve DVCAM kayıt yapabilir.

PDW-530P MPEG IMX/DVCAM (ikisi arasında tercih yapılabilir).

PDW-510P DVCAM

MPEG IMX seçeneğinde MPEG-2 4:2:2P@ML sıkıştırmada 8 bit digital component kayıt yapar. Yüksek kaliteli kayıt istendiğinde MPEG/IMX tercih edilmelidir.45,55 ve 68 dakika kayıt zamanı tercih edilebilir.Ama kayıt zamanının artması demek görüntü kalite kaybı anlamına gelir.

DVCAM seçeneğinde 4:2:0 örnekleme oranı ,5:1 sıkıştırma oranı ile 8 bit component kayıt yapar. 85 dakika kayıt seçeneği vardır.

XDCAM’ın getirdiği başka bir kolaylık ise NLE kurgu imkanıdır.Profesyonel disk,kayıttan sonra hemen bilgisayarlı kurgu ünitesinde kurgu yapılabilir.Yayın dünyasının profesyonel dosya standandartı olan MXF (Material eXchange Format) standartınıda destekler.Böylece bu standartı destekleyen profesyonel kurgu yazılımları ile kullanılabilme imkanı sağlar.

Panasonic P2

Panasonic tarafından 2004 yılında geliştirilmiştir.Burada DVCPRO bandın yerini profesyonel bir hafıza kartı (Professional Plug-in Card) almıştır.Gelecek teknolojide artık bandın (manyetik depolama) yerini hafıza kartı (elektronik depolama) alacaktır.Bu hafıza kartı çoğu cep telefonlarında kullanılan SD (Secure Digital) yapıdaki kartların bir araya getirilerek profesyonel kayıt için uygun hale getirilmiş şeklidir ve buna da PCMCIA kart denmiştir.Bu hafıza kartının 4 ve 8 GB’lık bir kapasitesi vardır ve her geçen gün kapasite artırımı için(128 GB) çalışmalar sürmektedir.

8 GB’lik hafızaya DVCPRO kalitesinde 36 dk,DVCPRO 50 kalitesinde ise 18 dk.’lık video kaydı yapmak mümkündür.Kamera üzerindeki anahtar yardımı ile kayıt kalitesi dolayısıyla da kayıt süreleri seçilebilir.Kameranın üzerinde hafıza kartının gireceği 5 adet yuva vardır.Burada veri transfer hızı 640 Mbps’dir.Kamera ile PC arasında bağlantı kurabilmek için kamerada USB çıkışı vardır.Ayrıca bu hafıza kartı çıkarılarak bir laptop bilgisayarın kart girişine veya bir adaptör yuva yardımıyla masaüstü bilgisayarlarda NLE kurgu için zahmetsizce aktarım imkanı vardır.Düşünün bir kere,yurtdışında bir habere gideceksiniz.PCMCIA karta çektiğiniz görüntüleri diz üstü bilgisayarınızın yuvasına takıp rahatça montajınızı yapıp geniş band internet üzerinden rahatça merkezinize göndereceksiniz.Teknoloji artık bu noktadadır.Up-link için uydu arama derdiniz kalmayacak.Kamera üzerinden 5 kartın istenilen bölümleri playback edilebilir.

HD (High Definition)

Televizyon ekranının çerçeve oranı 4:3’tür.Bu oran film sektöründe ise 16:9’dur.Televizyon kanallarında izlenen reklam ve filmlerin çoğu kalitesinin fazla olmasından dolayı film kameraları ile hazırlanmaktadır.35 mm film kamerası ile sağlanan kontrast oranı minimum 9 civarındadır.HD formatta ise bu oran 11 civarındadır.Böylece 35 mm’lik film kalitesine yakın bir görüntü kalitesi elde edilir.Film kamerası ile çekilen görüntüler “telecine” adı verilen bir cihazla manyetik ortama aktarılır.Gerek çerçeve oranındaki uyuşmazlık,gerekse telecinede aktarımdan sonra kalitenin düşmesi gibi teknik nedenlerden dolayı 1970’li yıllardan itibaren HDTV (High Definition Television) çalışmalarına ağırlık verilmiştir.HD formatta çekilen filmler ise telecinede yukardakinin tersine yapılan bir işlemle sinemalarda gösterime hazır hale getirilir.Böylece film maliyetleri önemli oranlarda düşürülmüş olur.

Bugün bir çok firma HD alanında çalışmalarına hız vermiştir.Gelecekte bu formatın mevcut SD (Standart Definition-yani 4:3) formatının yerine geçeceği kesindir.16:9 sinema da kullanılan bir ekran oranı ve insan gözünün dünyaya bakış açısı ile uyumlu bir orandır.Çünkü bizler dış dünyayı kare değil de yatay düzlemde görürüz.Bu nedenle bu oran HD içinde ekran oranı olarak seçilmiştir.Öyleki;16:9 formatını Amerika gelecekte ki DTV (Digital Television) için standart haline getirmiştir. Geniş ekranlı formatlar seyirciyi standart olan 4:3’den daha fazla çekmektedir.Seyirci kutuda boşluk seyretmektense daha çok pencerede seyrediyor hissine kapılır.

HD kameraların SD kameralara göre iki önemli farkı piksel sayısı ve çerçeve oranıdır. (SD’nin 16:9 çerçeve oranına sahip kameralarıda vardır.Bunlar HD değildirler.) HD video için birkaç standart getirilmişse de genelde 1920×1080 veya 1280×720 ve 16:9 çerçeve oranından oluşur.Satır ve piksel sayıları değişse de 16:9 oran HD de sabittir.SD PAL için 720 x 576= 414.720 piksel,HD içinse 1920 x 1080 =2.073.600 piksel yapar ki bu da SD’ nin 5 katı demektir.Böylece görüntülerdeki detaylar oldukça arttırılmış ve görüntüler daha gerçekçi hale getirilmiştir.Ayrıca veri aktarım hızı da SD formatlara göre çok daha fazladır.Bir diğer özelliği de pahalı olmasıdır.

HD yayın standardının temelleri ilk kez Japon NHK (Nippon Hoso Kyokai) tarafından 1964’de ortaya konmuştur.HD sisteminin en önemli özelliği geniş bir frekans bandına ihtiyaç duymasıdır.Bu yüzden mevcut analog kanallar üzerinden iletilemezler.Ancak sıkıştırma tekniği kullanılarak digital olarak iletilebilir.Film kalitesinde görüntü elde etmek ve böylece film maliyetlerini düşürmek için HD çekilir. Bu görüntüler televizyon ekranından yayınlanacağı zaman 625/50 yani PAL’e dönüştürülürler.

Mevcut HD kameraların ortak özelliği, film kamerasına benzer şekilde saniyedeki çerçeve sayılarının seçilebilmesidir.Bu kameralara mevcut lens takılma özelliği olduğu gibi daha kaliteli üretilen ve 16/9 çerçeve oranına sahip HD lensler de takılabilir.HD kameralarda kaliteyi sağlamak için genelde 2/3 inç FIT tip CCD kullanılır.

HD kameraların kataloglarında geçen “i” ve “p” neyi ifade eder?

İ:interlace scan yani geçmeli taramayı ifade eder.

P:Progressivve demektir.Saniyedeki çerçeve sayısını (fps-frame per second) ifade eder.Bu oran hatırlarsanız televizyon için 25 kare,film için 24 kareydi.HD kameralarda bu çerçeve sayısı film kameralarında olduğu gibi seçilebilir (various). Televizyon ve filmde her kare iki kere gösteriliyordu.Bir kareyi iki ayrı gönderme işlemiyle tamamlayan video görüntülerini tam anlamıyla film görüntüsüne dönüştürmek için bahsi geçen iki seri gönderimi tek bir kare haline getirip tek seferde pozlanmış bir kare haline getirmemiz gereklidir. Bu sayede elde edilen görüntüye ise “Progressive” adı verilir.

Şu an piyasada firmaların geliştirmiş olduğu HD kameralar vardır. Bunlar:

• Sony HDCAM
• HDCAM SR
• Panasonic DVCPRO-HD/DV 100
• XDCAM HD
• EDİTCAM HD
• JVC HDV
• HDV